Quy tập hài cốt liệt sĩ: vì sao mộ không còn ở chỗ chôn đầu
Đăng ngày
Rất nhiều gia đình đi tìm theo địa danh trong giấy báo tử — “hy sinh tại mặt trận Quảng Trị”, “chôn ở bìa rừng gần Cam Lộ” — rồi đến nơi thì không còn gì. Đó không phải vì giấy tờ sai. Đó là vì phần mộ đã được chuyển đi, có khi hai ba lần, trong mấy chục năm qua.
Ba nơi khác nhau, đừng lẫn
| Mục | Nghĩa là |
|---|---|
| Nơi hy sinh | Chỗ ngã xuống: mặt trận, địa danh trận đánh. |
| Nơi mai táng ban đầu | Chỗ đồng đội chôn cất ngay sau đó, thường cách nơi hy sinh không xa. |
| Nghĩa trang hiện nay | Nơi phần mộ đang nằm, sau khi được quy tập. |
Ba mục này thường là ba nơi khác nhau, đôi khi cách nhau hàng trăm cây số và nằm ở ba tỉnh. Danh sách quản lý mộ chỉ ghi nghĩa trang hiện nay; hai mục kia phải tìm ở giấy báo tử, hồ sơ quy tập, hoặc lời kể đồng đội.
Quy tập là gì
Sau chiến tranh, hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, cất bốc và đưa về an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ. Việc này làm theo từng đợt, kéo dài từ những năm bảy mươi tới tận bây giờ, và thường qua nhiều chặng: từ chỗ chôn ban đầu về nghĩa trang xã, rồi gom về nghĩa trang huyện hoặc tỉnh.
Cả nước hiện có 3.129 nghĩa trang liệt sĩ trong danh mục của trang này, trải trên 61 tỉnh thành. Một liệt sĩ quê Thái Bình, hy sinh ở Quảng Trị, hoàn toàn có thể đang nằm tại một nghĩa trang ở Quảng Trị — hoặc đã được gia đình đón về quê, hoặc được chuyển sang một nghĩa trang thứ ba.
Vì sao điều này quan trọng với việc tìm kiếm
- Đừng bó hẹp việc tra cứu vào tỉnh quê nhà. Phần lớn liệt sĩ không nằm ở tỉnh quê. Hãy tra cả nước rồi mới lọc dần.
- Nơi mai táng ban đầu là mắt xích mạnh nhất. Những người được chôn cùng một chỗ thường được quy tập cùng một đợt và về cùng một nghĩa trang. Trong kho có 63.368 nhóm từ hai người trở lên cùng ngày hy sinh và cùng nghĩa trang — dấu vết của chính những đợt quy tập ấy.
- Biết tên một người đồng đội là lần ra được cả nhóm. Nếu bác cựu chiến binh nhớ được tên ai hy sinh cùng trận, hãy tra tên người đó: người thân của mình rất có thể nằm ngay cạnh.
- Hồ sơ có thể còn ghi nghĩa trang cũ. Dữ liệu chép từ giấy tờ nhiều thời kỳ, nên trước khi đi xa, hãy gọi cho Ban quản lý nghĩa trang xác nhận phần mộ còn ở đúng vị trí ghi trong hồ sơ.
Hỏi hồ sơ quy tập ở đâu
- Ban quản lý nghĩa trang nơi phần mộ đang nằm — họ giữ sổ gốc, trong đó thường ghi hài cốt được đưa về từ đâu và vào đợt nào.
- Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh nơi diễn ra việc quy tập — cơ quan chủ trì tìm kiếm, cất bốc trên địa bàn.
- Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội nơi liệt sĩ nhập ngũ — giữ hồ sơ quân nhân và giấy báo tử gốc.
- Ban liên lạc cựu chiến binh của đơn vị — nhiều ban giữ sơ đồ mộ chí tự lập, chi tiết hơn hẳn giấy tờ hành chính.
Việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ do Nhà nước làm, gia đình không phải trả tiền cho ai. Xin đọc bài cảnh giác với dịch vụ tìm mộ thu tiền trước khi nhờ bất kỳ ai.
Nếu gia đình đang có mấy mẩu thông tin rời rạc từ nhiều đời kể lại, lập một hồ sơ tìm kiếm để gom lại một chỗ: ghi cả nơi hy sinh, nơi mai táng ban đầu và tên đồng đội, rồi để hệ thống đối chiếu dần với kho.